بهاریه در مدح امام جعفیر صادق "ع"

۳۱ بیت این قصیده از کلام دانشمند بزرگ و مورخ شهیر، حکیم و شاعر فاضل آقا و سید جلیل القدر محمد کاظم متخلص به بلبل کابل که قبل از وفات شان در اثر خودش بر ردیف شعر سالک قزوینی که مطلع آن این است:  خرم آمد شاهد نوروز ایام بهار --- خوشنما چون خط ساقی، دلربا چون چشم بار

سروده بودند. از آنجا که تنی را از دست اجل امان نیست و باید مضمون ارتحال قدم به عالم زوال گذارد، این دنیای فانی را بدرود گفت. انّا لله و انّا الیه راجعون.

چون قصیده به اتمام نرسیده بود و برای جناب شان مرض موت واقع گردیده، روزی در ایام مریضی به بازپرس آن استاد معظم رفتم. ایشان بر بنده که یکی از ارادتمندان و مخلصان شان می باشم و هم اکتساب شعر از ایشان نموده ام، امر فرمودند تا به انجام اشعار ازکار یافته به توفیق خداوند بپردازم هرچند اظهار عجز و انکسار و ناتوانی نمودم، مکرراً امر فرمودند.

ولی از انجا که دوران همه وقت بر مراد نیست،مدتی موفق نشدم تا اینکه شبی آن استاد محترم را در خواب دیدم که با وقار کامل کاغذی به دستم می سپارند، دفعتن از خواب برخاستم و به یاد ان اشعار افتادم. شمع را افروختم و اوراق پریش خویش باز کردم.به عون خداوند متعال در همان شب به اتمام این قصیده پرداختم و به انجام ان موفق شدم و  درودی بر روان پاک آن سید والا مقام فرستادم.

باید یاد آور شد که ابیاتی که به رنگ آبی اند، از طبع گهرزای ایشان طراوش نموده، بقیه از این قاصر میباشد.

(وقت آن آمد کــــــــــــــه باز از پرتو پروردگار          ابر گـرید، غنچه خنددف گل دمد، نالد هزار)

(در چنان فصلی که میباشد ز انفاسش هوا          ابر مینا، باده باران، جـــام گل، ساقی بهار)

(لاله آورده به کف، چون ساقیان سیم ساق          باد را اندر شعف چــــــون شاهدان گلعذار)

(در بساط مفـــرش گل بال افشان شد هما          وز نشاط مقـــــدم گل پای کوبان شد چنار)

(راغ شد از ارغوان چون چهـــــره ی باغ ارم          باغ شد از اقحـوان چون روضه ی دار القرار)

(گر به دل داری هوای آن سوی صحرا،خرام          تا به چــــــشم سر ببینی صنعت پروردگار)

(از تکلم هـــــــای بلبل، وز تبسم های گل          جای ان دارد که گردد کرم؛ ماهی، مور؛مار)

(در چنین موسم ز انواع شکــــوفه در چمن          میزند گل بر سر دستار شخــص شاخسار)

(شوخ چشمهایی حسنِ شاهدِگل می برد          از دل بیچــــــــاره بلبل طاقت و صبر و قرار)

(اردوی دارای دی یکباره از گیتی نمــــــــود          از هجـــــــــوم لشکر اسکندر گلشن فرار)

(سرو می نالد به گلشن، بید میــبالد به باغ          میدمد گل درچمن، میـنالد از مستی هزار)

(شوق میبالد که آمد موسم عیش و نشاط          ذوق می نالد که آمد وعـده ی بوس و کنار)

(زلف سنبل میکشاند مرغ دشتی را به دام          چشمنرگس میکند،آهوی وحشی راشکار)

آب از فیض هــــــــــوا خندان که دارد اهتزاز          می تپد ماهیچو سیـــــماب از فشار آبشار

از تراوش های ابرو از تبایش هــــــــــای باد          جــای آن دارد که گردد خار؛ گل، حنظل؛ انار

زاغ می نالد به باغ از خـــــنده ی کبک دری          آغ می نالد به راغ از چشــــــمه سار آبشار

از پی تبریک جشن گل به صحـــــن بوستان          مطربا سر کن غــــــزل با صوت دف، آواز تار

جوش گل در خاطـــــرم پرورده نیکو مطلعی          مطلعی چـــــــون زلف دلبر پیچ پیچ و تابدار

ای زشرم عارضت گل درعرق شسته عذار          وی ز چشم مست تودردیده ی نرگس خمار

عنبرین خــــــــــال لبت چون دانه ی دام بلا          از پی صید دلِ بیچـــــــــــــاره گان دارد قرار

تا لب شیرین تو شد شکر افشان در چــمن          شور حسرت در دل بلبل فگــــــــنده روزگار

با خط ات ریحان چه نسبت، هاله در دور قمر          یا بود امواج جوهـــــــــــــــــر موج تیغ آبدار

سرو قدت گر نگـــــردد سایه افگن بر سرم          زود باشد کشته گـــــــــردم ز آفتاب اشتکار

دل به قید زلف مشکـــین تو با صد گونه پیچ          تن ز تاب و پیچ آن گیـسو شده، چون تار؛ تار

زحسرت آنخالمسکینچون سپنددرمجمرم          چند بگذاری که سوزم از غـم هجـــــر تو زار

با خیال لعل  شیرین تو شبــــــــــها تا سحر          همچو فرهاد حزین جـان کندنم باشد شعار

کاش آن ساعت که دل گردید با زلفت قــرین          زندگی هــم از من دلداده بر می داشت بار

میروی همدوش غـــیر و نیستت با من نظر          آشنا نا آشنا است، گشته با بیـــــــگانه یار

نیستت از محنت شبـــــــهـای هجرانم خبر          که من همچوشمع میسوزموسازم اشکبار

کی تواند دیده ام دیدن ترا در بزم غـــــــــیر          غیرت این غصـّـــه بر من زندگی بنموده عار

رشکم آیدای پری روچون توگل درصحـن باغ          هم کلام سرو بینم یا که هــــم آغوش خار

آخر ای عذرا وش از بیداد جــــورت می کنم          همچووامقزاشکخونین جیبودامن لاله زار

چند نالم همچــــو نی از سوزش درد فراق؟          چند گریم همچو ابر نوبهـــــــــاری، زار زار؟

با مریض عشق غـــیر از سوختن نبود علاج          ساختن با سوختن آمد قـــــــــرین وصل یار

قرب جانان یافت هــر که صبر یا محنت نمود          روزگاری گر چـــــــه از وی گشت دور روزگار

تا نظر بر صورت خوب تو کـــــــردم، مطلعی          باز از نو سر زد از شــــرق دلم خورشید وار

(ای به گفتار لبت شــــــــیرین زبانی ها نثار          شاهـــــــــد حسن ترا شیدا جمال روزگار)

(چون تو آیی بر تبسم، صبح گو دیگــر مخند          چون تو آیی بر تکلـــم ابر گو دیگــــــر مبار)

(کرده گفتار توان بخش تو احـــــــیای نفوس          ای لب لعل ترا عیــسی مریض رعشه دار)

(چون تو بربندی کمــر بر کوشش ترویج دین          یاعلی برگو، دگر برون بیاور ذوالفــــــــــقار)

(باکف دست تو گردون را چه نسبت در سخا          با شکوهت قدر گیتی را چه نسبت در وقار)

(اصل تو خیر الاصول و فرع تو خــــیر الفروع          زانکه دارد اصل وفرعت ازسعادت برگ وبار)

(از درخت بخـــــــت سرسبز تو در گلزار دین          میوه ی توحـید می ریزد به هــر لیل و نهار)

(منشیان حشر در روز قــــیامت چون کشند          نامه ی اعـــــمال آل مصطفی را در شمار)

(ذکر یک تسبیح تو یک آفــــــرینش مغفرت          فکر یک تقــــــدیس تو آمـــرزش یک روزگار)

(مصطفی را میسزد کز چون تو فـرزند خلف          گر کند بر انبیاء در روز محــــــــــشر افتخار)

(در طریقت فی الحقیقت مرشد کامل تویی          زانکه داری در حقیـــــــــقت اولیا را اقتدار)

(جعفر صادق امام ملک و ملت انکه هست          از کلام با کمــــــــــالش دین و دولت پایدار)

(مذهب از تهذیب اقدارش چـــــو زر جعفری          می نماید در حقــــیقت چون زر کامل عیار)

(وقت بخششچونکشی دستکرم ازآستین          بختیان چــــــــــرخ را بندی قطار اندر قطار)

(کرده شهباز کمالت در فضـــــــــای معرفت           از سر همـت هــمای اوج گردون را شکار)

(از جفا  کاران امت آنچـــه دیدستی به دهـر          گرزمین دیدی نمودی دردم ازهستی فرار)

(جد و باب اطهرت هر یک شهید کین شدند          یک شده مسموم زهـــر و یک به تیغ آبدار)

می زند اتش به جــــــــــان آشوب روز کربلا          سینه ی پاک حسین و شمر و پای ابله دار

از چه حیرانم نشد ویران جـهان ویران شوی          شد حریم مصطـفی بر ناقه ی عریان سوار

سیلی و روی سکـــینه، عابدین و کعب نی          آتش و خرگاه پیغـــــــــمبر، چه ظلم آشکار

مهمان راتشنه کشتن زین مسلمانی عجب          بر یهـــــود و گبر و ترسا و مجوس رفتار عار

چشم دانش کـــور باد و پای بینش باد لنگ!          خانه ی طـاقت خراب و سینه ی راحت فگار

ای امام ششـــمین، ای هــــــادی راه هدا          ای خـــــــدیو راستـین ، ای سرور با اقتدار

جز ره و رسم تو ما را نیست منظــــــور دگر          گوشه ی چـشم عطوفت از غریبان بر مدار

اصل این مدحیه برپا کرده صــــاحب دانشی          تا دهد داد فصاحت راز شعـــــــــــــــر آبدار

حضرت استاد اعظـــــــم، سیّد عالی نصب          "بلبل" گلزار کابل شاعـــــــــر مدحت شعار

چون بقا نبود جهــــــان را، گفت بدرود حیات          در ره "انّا الیه راجعــــــــــــون" بر داشت بار

کرده در هنـــــگام بیماری مرا امر این چنین          از پی اتمام این مدحــــــــــــــیه طور یادگار

مدتی با من نشد ممــــــــکن ز ادوار سپهر          تا دهـــــم انجام این مطلب به فضل کردگار

دوش با سودای جــــانان نرد غم می باختم          میزدم پهــــــــلو چو بسمل بر زمین خاردار

کاغذی بامن سپردوجستم ازجا چون سپند          همتم روح الامـین بخــشید، کامم لطف یار

کردم اوراق پریشــــــــــم باز و بگرفتم قلم          از پی انجام این اشعـــــــــار گشتم کامگار

از من بیچاره ی محـــــــزون هزاران در هزار          باد هر لحظه درود و فاتحــــــــــه بر وی نثار

خسروا، مالـــــک رقابا، ســرورا، دین پرورا!         بخش بر من از کرم عصیان و جرم بی شمار

صرف شدعُمرم به غفلت نایدازمن کرده ای          صاحبا غیر از ندامت نیست با من برگ و بار

ملحه ی دیگــــــــــر ندارم جز در لطف شما          از در الطاف تان بیچــــــــاره گان را غمگسار

دارم امیدی که از احسان و لطف و مرحمت          شمع بالینم تو باشی وقت مــرگ و احتضار

در جـــهان هرچند به لوس معصیت آلوده ام          در قیامت حق پیغـــــمبر نسازم شرمسار!

حاجتی دارم به دنیا از کــــــــــرم سازی روا          کربلایی بودن و بودن در آن خــــــــاکم مزار

تا شوم زوار خــــــاک شاه مظلومان حسین          آن که شد جان نبی، عـرش خدا را گوشوار

جای آن دارد کـــــــــه زوار حسین تشنه لب          بر فلک بالد ز تمکین بر زمــــــــین از افتخار

نیستقاصرمطلبمزینشاعریجزوصفدوست         می دهم خــتم سخـن را بر دعا باز اختصار

تا جهان باشد محـــــبان باد سرشار طرب

تا خزان باشد عدو باشد به مـاتم سوگوار

باده ی محبت (ما را به جز از باده ی حب تو ندادند)

آندم که مـــــــرا بر رخ خوبت نظر افتاد          دیوانه صفت شــور جنونم به سر افتاد

بر یاد رخت بوســه به رویش زدم از دور         هرگاهکهمراچشمبه شمس وقمرافتاد

در هر دو جهان رایحه ی مشک بپیچید          چــــــون بر سمنت باد صبا را گذر افتاد

بر یاد رخت سیر گلستان حـــــــرم کرد          هرکسکهبه کویت چونسیم سحرافتاد

آن خال سیاه چیست به کنج لبت ایدل          موریست که ازحرص به تنگ شکرافتاد

گل خواست که با بوی تو اندر چمن آید          از باد فنا بر سر هر رهــــــــــگذر افتاد

جز یاد گلستان جـــــــــــمال تو نکردند          هر مرغ که در دام قضــــــا و قدر افتاد

گفتم که کنم از لب قـــــــــند تو روایت          از نوک نی خامــــه ام شور شکر افتاد

برداشت محب تو جنان را ز جـهان رفت          چون صحـبت او روز جـــــزا معتبر افتاد

در قسمت اعــــدای تو آمد سقر و نار          مانند سمـــــــــندر به درون شرر افتاد

میخواست که بی مهرتودرخلدرودخصم          پیچید به ـپا دامنش اندر سقــــر افتاد

جز سرخط مهـــــــــر تو ندیدند رهایی          هرکسکه بهصحرایقیامت به سرافتاد

ما را به جــــــز از باده ی حب تو ندادند          تقسیم من ازجمله جهان خوب ترافتاد

تنهانه من از باده ی سرشار تو مستم          بسدلکه زسودای تو درشوروشر افتاد

گفتند که با باد صبا رخش تو رفته ست          چـــــون نیک بدیدند از آن پیش تر افتاد

می گفت فلک چون توتفاخر کنم ازقدر          از مهــــــر جهانتاب کلایش ز سر افتاد

آن صاحب جود و کــرمی کز ره احسان          بر هرطرف ازدست تو صد ماحضر افتاد

آن کو طلبد حـــــــــاجت خود از کرم تو          چون کوه بسی دربغلش سیم وزرافتاد

شدسیر،فروبست لب ازخواهش دیگر          تا بر صـدف از ابر کف ات یک نظر افتاد

فاغ شــــــدم از کشمکش دنیا و عقبا          چون قافله ی مهر تو ام همسفر افتاد

از تیغ شرر بار و حـــــسام تو چه گویم          خود آتش طـور است که در کوه بر افتاد

نشناخت اگرقدر تراخصم عجب نیست          کور است از آن روی به راه دگـــر افتاد

ازکشته بشدهرطرفی پشته دوصدجای        از تیــــغ تو در رزم ز بس پا و سر افتاد

در رزم تو بس زلـــــــزله افـتاد به عالم          پیــــلان به فغان بر سر شیران نر افتاد

در گلشن اوصـــاف تو این "بلبل" گلزار          مرغ است که هر دم به نوای دگر افتاد

بس ناله و فــــــــریاد که بر یاد تو کردم          مرغ سحــری جمله ز شاخ شجر افتاد

در حجـــله ی دل بود عروس سخن راز

از زیور مــــــــــدح تو به لعل و گهر افتاد 

میلاد علی"ع" (ز بطن فاطمه در بطن کعبه شد مولود)

زهــــی مقام رفیعی که آسمان کبود          بر آسـتانه ی قدرش نهاده سر به سجود

کـدام ذات مقـدس در این مزار شریف          نمــــــــــــوده عالم تن را روان او به درود

مزار کیست که دایم فــرشته تا شب حشر

به هر صباح و مساء می کند هبوط و صعود

چو این سؤال من از پیـر عقل بنمودم          خرد به گــــــوش دلم گفت با هزار سرود

علیست آنکـــــه به فرمان ایزد متعال          ز بطن فاطــــمه در بطن کعبه شد مولود

نبی به ماه رخش تاکه "ان یکاد"بخواند          زحلبه مجمرخورشید سوختصندل وعود

زهی شرف که به محراب مسجدکوفه          شهید گشت،خداورسول اوست شهود

کبوتر حرمش را سزد اگر کــــــــه کند          به گاه ناله تفاخـــــــــــر به نغمه ی داود

در این در هر که به اخلاص حلقه بردر کوفت

ز شش جهـــــت به رخش باز شد در مقصود

ابوتراب ، اسدالله، علی، که در خــیبر          جلال و قدرت حق را به چشم خلق نمود

شرار شعلۀ آتش فشان شمشیرش          کشیده دود تباهــــــــــی ز دودمان یهود

حسام او دوپر از بال جبرییل شکست          دمی که در دم تیــــغ دو پیکرش پر سود

به امتثال جوان مردی اش به بدرو اُحد          ز بام صِدره، امـــین، صد ره آفرین فرمود

به ذوالفقار دوسر ای بساکه درصفین          سر سران سپاه را به خـــاک و خون آلود

بخوان نعــمت بی منتهـای شوکت او          گرفتم آنکه دو عـــــالم اگر شوند موعود

به قدر نیم جوی هیچ کم نخواهدشد          ز سفره ی کرم او کـــه هست منبع جود

به پیش رفعت او رتبه ی فلک معدوم          به جنب عصـــــمت او عفت ملک مفقود

به بردباری وحلمش به دهر ظاهرشد          فساد خــــاین و ظلم ظلوم و کفر حسود

علوم نا متناهی به علم او معـــــلوم          حــــــــدود شرع الهی به ذات او محدود

شهاتوییکه نهادی قدم به دوش نبی          ز بهــــــــر آنکه کنی بت ز بام کعبه فرود

سمند بخت ترا حلـقه ی هــلال رکاب          پرند تخــــــــت تو را ســـدّۀ ستاره عقود

همیشه تاکه بود چرخ مهبط مه و روز          همــــــاره تاکه بوددهرجای گفت وشنود

معـــــــاندین تو را باد جای در دو سرا          به حشــــر دوزخ و در دهــــر آتش اخدود

موالیان تو را گاه مــــــــــرگ، عزراییل          همی دهد به دخـــــــول جنان نوید خلود

به گلشن تو من آن "بلبلم" که هست مرا

ز تاب دوری مــــــــاهِ رخت دو دیده دو رود

در مدح امام حسن"ع" (هر عالمی نه عامل فرض و سنن شود)

ابری که سایه افگن طرف دمن شود          طرف دمن معـــــــاینه دشت ختن شود

از ریزش بهـــار سر کوه و روی دشت          رنگین تر از حدیقه ی گلشن مکن شود

گلهـــــای گونه گونه به انواع مختلف          از هر طــــــــرف بسان پتونی پتن شود

گلشن شـــود بروی زمین از پرند گل          روشن شود چـنانکه سپهر از پرن شود

در عهد این چنین که دهد داد خرمی          جا دارد هــــر بنفشه برون از ثمن شود

از نگهــــت نسیم مسیــــحا دم بهار          جان از تن رمـــــــیده درون در بدن شود

جـــــــان را دوباره بر دمـد آثار زندگی          تا بر مـــــــــــــزار گرد رخ گل علن شود

شاه وگداوواعظ وعامی وشیخ وشاب          هــریک به عهد گل دمنی در دمن شود

صوفی به وجدونجددرآیدشودبه رقص          وقــتی که ارغنون به غریو و غرن شود

در باغ و راغ و بوم وبر از هر کناره ای          دردیده ی مشاهده هرگل چو من شود

غافلازینلطیفهکهنایدبهدست دوست          نفی ابد به واسطـــه ی حرف لن شود

هرکس به قدر خواهش خود آرزو کند          هرکس به قدر دانش خوددرسخن شود

مشکلحکایتاست که هرماه پیکری          در حسن چهـره یوسف گل پیرهن شود

هر واقفـــی نه واقف سر علن شود          هر عالمی نه عامل فرض و سنن شود

عمـری اگر به طوف حرم پر زند کلاغ          کی میشود که طوطی شکرشکن شود

پیش از وقـــــوع حادثه باید علاج کرد          کافور هــــــر که خورد در آخر عنن شود

جایشگفتنیستکهازعلم بی عمل          سر تا سر زمـــــانه پر از مکر و فن شود

دولت اگر به خانه ی بی دولـتان نهــد          از سیــــــم کوزه گردد و از زر لگن شود

دانا به کان زر ندهــــــــــد خردل خرد          از مفلسی اگــــــر چه قرین محن شود

شبهـــــای تار باید و سیر ستاره گان          تا ظرف سیــــــنه کان عقیق یمن شود

صدسال بگـذرد به جهان تا که در قرن          یک شخــــص در زمانه اویس قرن شود

بی درد و داغ، دل نشود باغ معـرفت          رنج هــــر که برد صاحب گنج کهن شود

بی دوستی عتـــرت و بی پیروی آل          کی پاک،دل زشایبه ی شک وظن شود

کشتی دین و دولت بدخواه اهل بیت          آخر غریق لجّـــــــــــه ی بحر فِتَن شود

بیت و قصیده ای که نه درمدح او بود          ماند بدان شـراب کـه برون از دهن شود

دودی ز گلخــــنی که برآید رود به باد          آبی به خندقـــــی که در آید عفن شود

هر مومنی که پیــروی اهل بیت کرد          شکنیستگربهباغ بهشتش وطن شود

فارغ بود ز واهـــمه ی هول رستخیز          هر دل که در ولای حسن ممـتحن شود

شعریبدینشعار،کلامی بدین کمال          بی آنکه در مقــــــــــــابل درّ عدن شود

هرفرداینمدیحهکه شمعیست دلفروز          در شام گــــــــور روشنی قبر من شود

با مصطفی به عالـــــــم بالا قدم زند          هر دل که در ثنای حسین وحسن شود

امروز یاد کن ز لب زهـــــر خورده اش          تا در جــــــــــــزا نصیب لبانت لبن شود

شاهیکههرکهبارغمش راکشدبدوش          در هر دو کون صـاحب شال و چپن شود

هرقطرهکزسحابکفش میچکدبه بحر          مرجــــان و لعــل و لؤلؤ و دُرّ عـدن شود

از پرتو جمــــــــــــــال جهان آفرین او          هــــــــــر ذره، آفتاب زمین و زمن شود

ابلیس اگر به خـاک درش سجده آورد          بال ملـک به پیش رخـــــش باد زن شود

گر بگــــــــذرد خیال تبدّل به خاطرش          زن در زمانه مرد شـــــود، مرد، زن شود

درگلشنی که سروقدش سایه افگند          هرشاخـــه ی کمان چـمن، نارون شود

صد غنچه ی مراد در این باغ بشگفد          گر پر ز خنده آن لب شیرین سخن شود

مپسندای امام حسنبیش ازاین دگر          تا مـدعی به مــــــادح تو خنده زن شود

بردار پرده یک نفـــــس از روی آفتاب          تا عاشــــق جمال تو هر مرد و زن شود

روزیکهبرسمندسعادت شوی سوار          عالـــــم تمام، بنده تو را تن به تن شود

وقت سخــا به پیش کف با کفایت ات          گنجـــــــینه های دُرّ یمن بی ثمن شود

حاتم به جـــــود با تو برابر نمی شود          ارزن کجا مقــــــــــــــابل کوه دکن شود

گر در ستایش تو تعـــرض کند کسی          شیطان شود،رجیم شود، اهرمن شود

گر شاه چین ز چنبرحکم تو سرکشد          در گردنش دو طرۀ ی گیسو رسن شود

خسرو اگر ز امر تو گـردن کشی کند          بر پیکـــــــرش حمـایل دولت وجن شود

خاقان اگر به مهـــــــر تو تن در نیاورد          داغ دلش به صـــــدر الم در سجن شود

با تو در این زمینه اگر هــمسری کند          تاج سرش به تارک مغــــــفر کفن شود

ازسطوت توپشه ی لاغر به رغم پیل          اژدر شود، هــــــژبر شود، کرگدن شود

بر سنگ خــــاره نقش اگر نام او کند          نازک شود، لطیــــــف شود گلبدن شود

خار و خسی که آب ز ابر کفش خورد          نسرین شود، بلال شــود، نسترن شود

بر شوره زار گر گذرد طــیب مقدمش          گلشن شود، حدیقه شود، انجمن شود

آیی اگر به کلبه ی احـــزان ما شبی          رشک بهشت، کلبه ی بیت الحزن شود

دارم امیــــــد آنکه در آهنگ واپسین          جایی نشیمنت سر بالیــــــن من شود

خواهم نمودغازه به رخسار حور عین          گر تربت مـــــــــــزار تو عطر کفن شود

نبود روا کــــــه "بلبل" مــدحت سرای تو

پس مانده خور طعمه ی زاغ و زغن شود